Trump’ın tarife politikaları ticarette gerilimi tırmandırıyor

ABD idaresinin sistemsiz göçmen ve fentanil akışını münasebet göstererek Kanada ve Meksika’dan ithal edilen mallara getirdiği yüzde 25 oranındaki gümrük vergileri 4 Mart prestijiyle yürürlüğe girerken, Çin mallarına uygulanan mevcut tarifeler de 2 katına çıkarılarak yüzde 10’dan yüzde 20’ye yükseltildi.

Tarifelerle karşı karşıya kalan 3 ülke Trump’ın tarifelerine misilleme tedbirlerle karşılık vereceklerini açıklarken, bu durum global piyasalarda ticaret savaşına ait telaşları artırdı.

Trump idaresi yetkilileri Kanada ve Meksika’ya yönelik yürürlüğe giren tanımların bir ticaret savaşından çok “uyuşturucu savaşının” kesimi olduğunu belirterek, ticaret siyasetiyle ilgili öteki tarifeler için 2 Nisan’a işaret etti.

Ayrıca ABD Başkanı Trump, birçok kez, ülkelerin tarifelere misillemeyle karşılık vermesi durumunda gümrük vergilerini daha da artıracağını belirtti.

ABD, toplam ticaretinin yüzde 40’ından fazlasını Kanada, Meksika ve Çin ile yapıyor

ABD’nin en büyük ticaret partnerlerinden Kanada, Meksika ve Çin’e uyguladığı tarifeler ve akabinde atılan misilleme adımları ABD’nin bu ülkelerle yaptığı yaklaşık 2,2 trilyon dolarlık mal ticaretini tehlikeye attı.

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, ülkenin Meksika ile mal ticareti hacmi, 2024’te yaklaşık 506 milyar doları ithalat ve 334 milyar doları ihracat olmak üzere 840 milyar doları buldu. Meksika’ya verilen mal ticareti açığı, 172 milyar dolara yaklaştı.

Kanada’dan yapılan ithalat geçen yıl yaklaşık 413 milyar dolar, bu ülkeye ihracat da 349 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. ABD’nin Kanada ile ticaret hacmi 762 milyar doları geçerken, bu ülkeye verdiği mal ticareti açığı 63 milyar dolar oldu.

ABD’nin 2024’te kelam konusu 3 ülke ortasında en düşük mal ticareti hacmine sahip olduğu ülke 582 milyar dolarla Çin olmasına karşın, Çin’e verilen açık 295 milyar doları aştı. ABD’nin Çin’e ihracatı yaklaşık 144 milyar dolar olarak hesaplanırken, bu ülkeden 439 milyar dolara yakın mal ithalatı yapıldı.

Böylelikle ABD’nin toplam ticaretinin yüzde 40’ından fazlasını gerçekleştirdiği Kanada, Meksika ve Çin’e verdiği mal ticareti açığı, yaklaşık 531 milyar dolar olarak hesaplandı.

Trump’ın atılımları yakından izleniyor

Kanada, Çin ve Meksika’ya yönelik tanımların yanı sıra Trump’ın gündeminde ABD’nin ithal ettiği araba, ilaç ve çiplere tarife uygulamak, Avrupa Birliğine (AB) yüzde 25 gümrük vergisi getirmek, doların yerini alacak bir para ünitesi oluşturmaya çalışmaları durumunda BRICS ülkelerine yüzde 100 tarife başlatmak üzere hususlar da yer alıyor.

Trump’ın ticaret siyasetiyle ilgili gelişmeler ve atacağı adımlar yakından takip edilirken, ekonomistler, agresif ticaret atılımlarının, global olarak enflasyonu tetiklemek dahil olumsuz sonuçlara neden olabileceği konusunda ikazlarda bulunuyor.

Peterson Memleketler arası İktisat Enstitüsü’nün (PIIE) tahlile nazaran, Trump’ın Kanada, Meksika ve Çin’e uyguladığı tarifelerin ortalama bir ABD hanehalkına yılda 1.200 dolardan fazla maliyete yol açacağı öngörülüyor.

“Enflasyon beklentilerinde artışlar olabilir”

American Enterprise Institute (AEI) kıdemli uzmanı Steven Kamin, tarifelerin hem enflasyona hem de daralmaya neden olabileceğini belirtti. Enflasyonun üç ülkeden yapılan kesin eser ve orta girdi ithalatının daha yüksek maliyetli olmasından kaynaklanacağını anlatan Kamin, gerçek hanehalkı gelirindeki azalma, daha yüksek üretim maliyetleri, tedarik zincirlerinin bozulması ve gelecekteki tarifelere ait daha büyük belirsizliğin de daralmaya neden olacağını kaydetti.

Kamin, tarifelerin enflasyon üzerindeki direkt tesirine ait varsayımların bir ya da iki yıla yayılmış olarak 0,50 ila 0,75 puan civarında olduğunu söz ederek, “Ancak son devirde enflasyonda yaşanan artış, işletmeleri ve çalışanları fiyatlara karşı geçmişte olduğundan daha hassas hale getirirse, enflasyon beklentilerinde artışlar olabilir ve bu da daha yüksek enflasyonun daha uzun sürmesine neden olabilir.” diye konuştu.

Steven Kamin, ticari gerilimlerdeki bu tırmanışın tedarik zincirinin tekrar düzenlenmesi yahut yeni ticari ittifaklar üzere daha geniş jeopolitik yahut ekonomik değişimlere yol açabileceğini söyledi.

Gümrük tarifelerinin ABD-Meksika-Kanada mutabakatının feshine işaret ettiğini lisana getiren Kamin, “Bu da üç Kuzey Amerika ülkesi ortasında bir dizi ekonomik ve siyasi bahiste iş birliğinin azalmasına yol açıyor. Benim beklentim, bu gümrük vergilerinin yarattığı kaosun, en azından arabalar için, Meksika ve Kanada’ya uygulanan gümrük vergilerinin hafifletilmesine yol açacağı tarafında.” sözlerini kullandı.

Bu ortada, AA muhabirlerinin derlediği bilgilere göre, ABD Başkanı Trump’ın fitilini ateşlediği global ticaret tansiyonunda 20 Ocak’tan bu yana yaşanan değerli gelişmeler şöyle:

20 OCAK

– Beyaz Saray, ticaret siyaseti önceliklerinin ana sınırlarının belirlendiği “Önce Amerika Ticaret Siyaseti Genelgesi”ni yayımladı ve federal kurumlara 1 Nisan’a kadar haksız ticaret uygulamalarını inceleme talimatı verildi.

1 ŞUBAT

– ABD Başkanı Donald Trump, Kanada ve Meksika’dan ithal edilen mallara yüzde 25, Çin’den yapılan ithalata yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi getirilmesine yönelik kararnameyi imzaladı. Kanada’dan ithal edilen güç kaynaklarına yüzde 10’luk daha düşük bir tarife uygulanırken, kelam konusu tarifelerin 4 Şubat’ta yürürlüğe gireceği bildirildi. Kararnamede, kelam konusu ülkelerin misilleme yapmayı seçmesi halinde tarifelerin artırılabileceği aktarıldı.

– Kanada Başbakanı Justin Trudeau, ABD Başkanı Trump’ın uygulama kararı aldığı ek gümrük tarifelerine misilleme olarak, ABD’den yapılan 155 milyar Kanada doları bedelindeki ithalata yüzde 25 gümrük vergisi koyacaklarını açıkladı. Trudeau, uygulamanın alkollü içki, meyve suyu, zerzevat, parfüm, giysi, ayakkabı, mesken aletleri, mobilya, spor gereçleri, kereste, plastik üzere eserleri kapsayacağını kaydetti.

– Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD idaresinin Meksika’dan ithal edilen mallara yüzde 25 ek gümrük vergisi getirme kararı karşısında, İktisat Bakanı’na Meksika’nın çıkarlarını korumak gayesiyle, tarife ve başka ekonomik tedbirleri içeren “B planının” uygulanması için talimat verdi.

2 ŞUBAT

– Çin idaresi, Trump’ın Çin’den ithal tüm eserlere yüzde 10 ek gümrük vergisi getirme kararına karşı önlemler alacağını ve Dünya Ticaret Örgütüne (DTÖ) şikayette bulunacağını bildirdi.

3 ŞUBAT

– ABD Başkanı Trump, Meksika’nın sınır güvenliğini artırması karşılığında bu ülkeye getirilen yüzde 25’lik gümrük vergisini 1 ay durdurduğunu açıkladı.

– Trump, Kanada’ya yönelik açıkladığı gümrük vergilerinin de hudut güvenliğini artırmaya yönelik alacakları tedbirler karşısında 30 gün mühletle durdurulacağını bildirdi.

4 ŞUBAT

– ABD’nin 1 Şubat’ta açıkladığı Çin’den ithal edilen eserlere yönelik yüzde 10 oranındaki gümrük vergisi yürürlüğe girdi.

– Çin idaresi, Trump’ın Çin’den ithal tüm eserlere yüzde 10 ek gümrük vergisi getirme kararına karşı, bu ülkeden ithal birtakım eserlere ek gümrük vergisi getireceğini açıkladı. Ülkenin, ABD’den ithal edilen ortalarında ham petrol, tarım ekipmanları, yüksek emisyonlu taşıtlar ve kamyonetlerin olduğu eserlere yüzde 10, kömür ve doğal gaz ithalatına da yüzde 15 ek gümrük vergisi getirileceği bildirildi.

Çin Ticaret Bakanlığı da tungsten, tellür, bizmut ve molibdenin olduğu kritik madenlerin ABD’ye ihracatının denetim altına alınacağını duyurdu.

ABD’li hazır giysi kümesi PHV ve biyoteknoloji şirketi Illumina, “Çin şirketlerine yönelik ayrımcı uygulamaları” nedeniyle “güvenilmez varlık” listesine alındı.

Çin Devlet Piyasa Düzenleme Yönetimi de ABD’li internet şirketi Google hakkında, monopolleşme tersi düzenlemeleri ihlal ettiği gerekçesiyle soruşturma başlatıldığını açıkladı.

10 ŞUBAT

– ABD Başkanı Trump, çelik ve alüminyum ithalatına yüzde 25 gümrük vergisi uygulanmasına yönelik kararnameleri imzaladı. ABD’nin tüm ülkelerden yaptığı çelik ve alüminyum ithalatına istisnasız uygulanacak tarifelerin 12 Mart’ta yürürlüğe gireceği bildirildi.

13 ŞUBAT

– ABD Başkanı Trump, ülkelere mütekabiliyet aslına dayalı gümrük vergileri uygulama planına ait bir başkanlık kararını imzaladı.

Ticarette adaleti sağlamak maksadıyla karşılıklı tarife uygulamaya karar verdiğini belirten Trump, “Ülkeler ABD’ye ne uygularsa onu uygulayacağız.” dedi. Trump, KDV’nin bir tarife olarak değerlendirileceğini tabir ederek, ülkeler tarafından sağlanan sübvansiyonlara da bakılacağını kaydetti.

14 ŞUBAT

– Avrupa Birliği (AB), ABD’nin mütekabiliyet temeline dayalı gümrük vergileri uygulaması halinde buna derhal karşılık verileceğini bildirdi.

21 ŞUBAT

– ABD Başkanı Trump, Amerikan şirketlerine uygulanan dijital hizmet vergileri üzere yabancı hükümetler tarafından getirilen vergilere karşı tarifeler dahil olmak üzere karşılık verici adımların kıymetlendirilmesine yönelik bir karara imza attı.

– Trump, Çin’in ABD’nin teknoloji, kritik altyapı, sıhhat, tarım, güç, ham husus ve başka stratejik bölümlerine yatırım yapmasını kısıtlamaya yönelik bir kararı da imzaladı.

25 ŞUBAT

– ABD Başkanı Trump, Ticaret Bakanlığına bakır ithalatına yönelik soruşturma başlatma talimatı veren bir kararname imzaladı.

1 MART

– Trump, Ticaret Bakanlığına kereste ithalatının ABD ulusal güvenliğine tehdit oluşturup oluşturmadığına ait bir soruşturma yürütmesi talimatını veren kararname imzaladı.

4 MART

– ABD’nin Kanada ve Meksika’dan ithal edilen mallara yönelik bir ay mühletle askıya alınan yüzde 25 oranındaki gümrük vergileri yürürlüğe girdi.

– Çin’e mevcut tarifelere ek yüzde 10 gümrük vergisi getiren kararnamede yapılan değişiklikle de bu ülkeye yönelik ek tarife oranı yüzde 20’ye çıkarıldı.

– Çin idaresi, ABD’nin Çin’den ithal tüm eserlere yönelik gümrük tarifesi oranını yüzde 20’ye çıkarma kararına karşı, bu ülkeden ithal muhakkak tarım ve besin eserlerine ek gümrük vergisi getirirken ABD’li şirketlere yaptırımlar açıkladı.

ABD’den kanatlı hayvan ile arpa, mısır ve pamuk üzere tarım eserlerinin ithalatına yüzde 15, soya fasulyesi, domuz eti, dana eti, meyve, zerzevat ve süt eserleri ithalatına ise yüzde 10 ek gümrük vergisi getirileceği bildirildi. Yeni gümrük tarifelerinin 10 Mart’tan itibaren yürürlüğe gireceği kaydedildi.

Çin ayrıyeten ortalarında savunma ve güvenlik alanında faaliyet gösteren şirketlerin de olduğu ABD’li 15 firmayı “ihracat denetim listesine” ekledi. 10 ABD firması da Çin’in egemenlik ihtilafı içinde olduğu Tayvan’a silah satışı ve askeri işbirliği rolü olduğu gerekçesiyle “güvenilmez varlık listesine” alındı. Kelam konusu firmaların Çin’de yatırım yapması ve Çinli şirketlerle her türlü alışverişi yasaklandı.

Öte yandan şubatta varlık listesine alınan ABD’li biyoteknoloji firması Illumina’nın geliştirdiği genetik dizileme araçlarının Çin’e ihracatı yasaklandı.

– Kanada Başbakanı Justin Trudeau, ABD’nin Kanada’ya karşı bir ticaret savaşı başlattığını belirterek, ülkenin uyguladığı yüzde 25’lik gümrük vergilerine karşılık Kanada’nın 155 milyar dolar pahasındaki ABD mallarına birebir oranda karşılık vereceğini açıkladı.

Trudeau, bu vergilerin 30 milyar dolar pahasındaki mallara çabucak, geri kalan 125 milyar dolar bedelindeki eserlere ise 21 gün içinde uygulanacağını belirtti.

– Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ise ABD’nin gümrük vergilerine, tarife ve tarife dışı önlemlerle karşılık vereceklerini, kelam konusu önlemleri pazar günü açıklayacağını aktardı.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir